Każde dziecko ma swoje miejsce: Kolorowanka o przyjaźni i akceptacji. J. Moreau

Opis

„Każde dziecko ma swoje miejsce. Kolorowanka o przyjaźni, różnorodności i akceptacji” autorstwa Juliena Moreau to kolorowanka, która łączy twórczą zabawę z naturalnym oswajaniem dzieci z różnorodnością. Na jej stronach spotykają się dzieci o różnych potrzebach, możliwościach i sposobach funkcjonowania. Jedne poruszają się na wózku, inne korzystają z protez, kul, balkoników, aparatów słuchowych lub białej laski, a jeszcze inne komunikują się inaczej niż większość rówieśników. Nie są jednak przedstawiane przede wszystkim przez pryzmat ograniczeń. Bawią się, tworzą, odkrywają, współpracują i spędzają razem czas, dokładnie tak jak wszystkie dzieci.

Latawiec czeka, aż ktoś pomoże mu wzbić się w niebo, zamek z piasku potrzebuje kolejnej wieży, a papierowa łódka jest gotowa do pierwszego rejsu. Ktoś pielęgnuje rośliny, ktoś buduje z klocków, ktoś gra na instrumencie, a ktoś obserwuje otoczenie i uczestniczy w zabawie na własny sposób. W każdej z tych scen najważniejsze jest to, że dla każdego znajduje się miejsce, a różnice nie przeszkadzają we wspólnej zabawie, ciekawości świata i nawiązywaniu relacji.

Kolorowanka o różnorodności pokazanej naturalnie

Dzieci bardzo wcześnie zauważają różnice pomiędzy ludźmi. Zwracają uwagę na wózek, protezę, aparat słuchowy, laskę, sposób chodzenia czy komunikowania się. Takie zainteresowanie nie musi być czymś krępującym ani niewłaściwym. Jest naturalną częścią poznawania świata, dlatego warto wykorzystać je do spokojnej rozmowy zamiast reagować zawstydzeniem albo próbą odwrócenia uwagi.

„Każde dziecko ma swoje miejsce” daje rodzicom, opiekunom i nauczycielom prosty punkt wyjścia do takich rozmów. Nie trzeba rozpoczynać od trudnych definicji ani szczegółowych wyjaśnień medycznych. Można po prostu zapytać: „Co robią te dzieci?”, „W co się bawią?”, „Jak moglibyśmy do nich dołączyć?” albo „Co pomaga tej osobie uczestniczyć w zabawie?”. Dzięki temu temat różnorodności pojawia się w spokojny i codzienny sposób, przy kredkach i wspólnie spędzonym czasie.

Dzieci są przede wszystkim dziećmi

Jednym z najważniejszych założeń kolorowanki jest pokazanie, że niepełnosprawność nie definiuje całego człowieka. Dziecko korzystające z wózka może uwielbiać puszczać latawiec, dziecko z aparatem słuchowym może interesować się muzyką, a dziecko z protezą może bawić się w ogrodzie, budować, rysować albo wymyślać przygody ze znajomymi. Bohaterowie książki mają zainteresowania, emocje i pomysły na zabawę tak samo jak ich rówieśnicy.

Takie przedstawienie pomaga przenieść uwagę z samej różnicy na osobę. Wózek, proteza czy aparat słuchowy stają się częścią codzienności bohatera, a nie jego najważniejszą cechą. To szczególnie ważne dla dzieci, które wcześniej nie miały kontaktu z niepełnosprawnością i mogą początkowo skupiać całą uwagę na urządzeniu albo odmiennym sposobie poruszania się.

Rozmowa może zacząć się podczas kolorowania

Ilustracje zostały przygotowane tak, aby dziecko mogło rozpocząć zabawę bez czytania instrukcji i bez wykonywania określonych zadań. Może po prostu wybrać obrazek, sięgnąć po kredki i zacząć kolorować, a jeśli przy okazji pojawi się pytanie, rozmowa może rozwinąć się naturalnie.

Dorosły nie musi wiedzieć wszystkiego. Czasem wystarczy wspólnie zastanowić się, co dzieje się na ilustracji, co łączy bohaterów i jak można byłoby dołączyć do ich zabawy. Można zapytać: „Która zabawa najbardziej by Ci się spodobała?”, „Co te dzieci mają ze sobą wspólnego?” albo „Jak możemy zaprosić kogoś do wspólnej aktywności?”. Takie pytania rozwijają ciekawość, empatię i umiejętność patrzenia na sytuację z perspektywy drugiej osoby.

Wózki, protezy i inne sposoby poruszania się

Dla dziecka, które nigdy wcześniej nie spotkało osoby poruszającej się na wózku, taki widok może być czymś zupełnie nowym. Podobnie może być z protezą, kulami czy balkonikiem. Kolorowanka pokazuje te elementy w zwyczajnym kontekście, bez budowania wokół nich smutnej albo dramatycznej historii. Wózek jest narzędziem pomagającym jednej z postaci się poruszać, proteza zastępuje część kończyny, a kule czy balkonik dają dodatkowe wsparcie.

Dzięki temu dziecko może stopniowo przyzwyczaić się do tego, że ludzie poruszają się na różne sposoby. Niektórzy chodzą samodzielnie, inni korzystają z dodatkowych urządzeń, ale każdy może mieć własne zainteresowania, uczestniczyć w zabawie i nawiązywać relacje z innymi.

Aparaty słuchowe i różne sposoby słyszenia

Na ilustracjach pojawiają się także dzieci korzystające z aparatów słuchowych. Dla małego czytelnika może to być okazja do zastanowienia się, dlaczego ktoś nosi takie urządzenie i w jaki sposób pomaga mu ono w codziennym funkcjonowaniu. Aparat słuchowy nie jest jednak przedstawiany jako coś niezwykłego ani jako główny temat sceny. Pojawia się obok włosów, ubrań, zabawek i innych zwyczajnych elementów otoczenia.

Takie przedstawienie pozwala zauważyć różnicę, a następnie wrócić do tego, co najważniejsze: do osoby i jej udziału w zabawie. Dziecko może zrozumieć, że nie każdy słyszy w taki sam sposób, a niektórym pomagają w tym urządzenia, podobnie jak okulary pomagają lepiej widzieć.

Biała laska i różne sposoby poznawania otoczenia

Biała laska może być dla dziecka nieznanym przedmiotem. Kolorowanka daje okazję do prostego wyjaśnienia, że korzystają z niej osoby niewidome lub słabowidzące, aby łatwiej i bezpieczniej orientować się w otoczeniu. Nie trzeba od razu wprowadzać szczegółowych informacji. Wystarczy pokazać, że ludzie poznają świat w różny sposób i czasem korzystają z dodatkowych narzędzi.

To również dobra okazja do rozmowy o pomaganiu z szacunkiem. Osoba korzystająca z białej laski nie zawsze potrzebuje, żeby ktoś ją prowadził. Podobnie osoba na wózku nie zawsze potrzebuje, żeby ktoś zaczął go pchać. Dziecko może nauczyć się prostej, ale bardzo ważnej zasady: zanim pomożesz, najpierw zapytaj.

Różne sposoby komunikowania się

Nie każde dziecko komunikuje się przede wszystkim za pomocą mowy. Niektóre mogą korzystać z obrazków, gestów, tablic komunikacyjnych albo innych narzędzi wspierających komunikację. W kolorowance takie rozwiązania pojawiają się w naturalnych, codziennych sytuacjach, dzięki czemu dziecko może zobaczyć, że wskazanie obrazka również może być sposobem wyrażenia potrzeby, wyboru czy emocji.

To ważna lekcja, ponieważ brak typowej komunikacji słownej nie oznacza braku myśli, uczuć czy zainteresowań. Każde dziecko może mieć coś do powiedzenia, nawet jeśli robi to w sposób inny niż większość rówieśników.

Przyjaźń nie wymaga identyczności

Dzieci często nawiązują relacje dzięki wspólnym zainteresowaniom. Lubią tę samą zabawkę, zwierzę, piosenkę, grę albo rodzaj aktywności. Książka pokazuje, że przyjaźń nie wymaga identycznego wyglądu, takich samych możliwości ani jednakowego sposobu poruszania się.

Podczas kolorowania można skierować uwagę właśnie na te wspólne elementy. Kto lubi muzykę? Kto buduje? Kto bawi się ze zwierzętami? Co Ty lubisz robić podobnie jak bohaterowie? Dzięki temu dziecko uczy się dostrzegać nie tylko różnice, ale również podobieństwa, które często są początkiem prawdziwej relacji.

Akceptacja bez udawania, że wszyscy są tacy sami

Akceptacja nie oznacza twierdzenia, że wszyscy ludzie są identyczni. Różnimy się wyglądem, możliwościami, sposobem poruszania, słyszenia, widzenia, komunikowania się i reagowania na świat. Ważniejsze od samego faktu istnienia różnic jest to, jak na nie reagujemy.

Kolorowanka pozwala rozmawiać o tym bez tworzenia podziału na osoby „normalne” i „inne”. Każdy bohater po prostu uczestniczy w swoim świecie na własnych zasadach. Dziecko może nauczyć się, że zauważenie różnicy nie jest czymś złym, ale warto patrzeć na drugą osobę z ciekawością i szacunkiem, a nie z litością czy lękiem.

Empatia bez litości

Dzieci z niepełnosprawnościami nie potrzebują być przedstawiane jako bohaterowie, osoby smutne albo ktoś, komu należy nieustannie współczuć. Mogą być wesołe, uparte, kreatywne, cierpliwe albo niecierpliwe, dokładnie tak jak wszystkie inne dzieci.

Ilustracje pokazują je podczas zwyczajnych aktywności, dzięki czemu mały czytelnik może poznawać je w bardziej naturalny sposób. Zamiast skupiać się na tym, czego dana osoba nie może zrobić, można zobaczyć, co lubi, w czym uczestniczy i co łączy ją z innymi.

Wspólna zabawa jako przestrzeń integracji

Plac zabaw, ogród, piaskownica czy pokój pełen klocków mogą być miejscami, w których dzieci poznają się niezależnie od różnic. W książce bohaterowie tworzą, odkrywają, budują i wymyślają własne historie, a integracja nie jest przedstawiana jako specjalne zadanie czy obowiązek dorosłych. Jest po prostu wspólną zabawą.

Kolorowanka może zachęcić dziecko do zastanowienia się, co można zrobić, aby więcej osób mogło uczestniczyć w danej aktywności. Czasami wystarczy przesunąć zabawki, zmienić zasady albo znaleźć dla każdego odpowiednią rolę. Takie myślenie rozwija elastyczność, współpracę i uczy, że wspólna zabawa może wyglądać na wiele sposobów.

Swobodne kolorowanie bez jednego właściwego rozwiązania

Ilustracje są czarno-białe, dzięki czemu dziecko może samodzielnie decydować o kolorach ubrań, przedmiotów, włosów, nieba, kwiatów i całego otoczenia. Nie ma jednego właściwego zestawu barw ani jednego poprawnego sposobu pokolorowania strony.

Dziecko może tworzyć sceny realistyczne albo całkowicie fantastyczne. Wózek może być niebieski, czerwony albo wielokolorowy, niebo może być fioletowe, a drzewa mogą mieć liście w dowolnych odcieniach. Najważniejsza jest możliwość swobodnego tworzenia i rozwijania własnej wyobraźni.

Wyraźne kontury i duży format

Kolorowanka została przygotowana w dużym formacie 21,59 × 27,94 cm, czyli 8,5 × 11 cala. Dzięki temu dziecko otrzymuje dużo przestrzeni na swobodne prowadzenie kredki i wypełnianie większych fragmentów ilustracji. Wyraźne kontury pomagają rozpoznawać poszczególne elementy, a większe pola sprawiają, że książka jest wygodna również dla młodszych dzieci.

Na ilustracjach znajdują się jednocześnie dodatkowe szczegóły tła, dzięki czemu bardziej cierpliwi mali artyści mogą poświęcić na jedną stronę więcej czasu. Można kolorować bohaterów, ubrania, urządzenia wspierające, zabawki, rośliny, zwierzęta i całe otoczenie.

Bez konieczności czytania

Obrazki nie są podporządkowane długim instrukcjom ani poleceniom tekstowym, dlatego dziecko nie musi umieć czytać, aby korzystać z książki. To ilustracja prowadzi zabawę i pozwala samodzielnie zdecydować, od której strony zacząć oraz jaką historię stworzyć wokół przedstawionej sceny.

Brak gotowych opisów daje również większą swobodę dorosłemu. Rodzic, nauczyciel lub opiekun może dopasować rozmowę do wieku, doświadczeń i zainteresowania dziecka, zamiast realizować narzucony scenariusz.

Kreatywność i własne historie

Kolorowanie może być początkiem znacznie większej zabawy. Dziecko może nadawać bohaterom imiona, wymyślać ich zainteresowania i tworzyć własne historie dotyczące tego, co wydarzyło się przed sceną przedstawioną na ilustracji oraz co stanie się później.

Być może dzieci budują największy zamek na plaży, przygotowują koncert albo planują wyprawę papierową łódką. Takie tworzenie opowieści rozwija wyobraźnię, język i umiejętność budowania narracji, a jednocześnie sprawia, że bohaterowie przestają być anonimowymi postaciami i stają się częścią świata wymyślonego przez dziecko.

Kolorowanie jako spokojna aktywność bez ekranu

Kolorowanka może być dobrą alternatywą dla telefonu, tabletu czy telewizora. Dziecko koncentruje uwagę na jednej czynności, wybiera kolory i stopniowo tworzy własną wersję ilustracji. Może robić to samodzielnie albo razem z dorosłym.

To prosty pomysł na spokojne popołudnie, podróż, deszczowy dzień czy wspólny czas przed snem. Nie wymaga baterii, internetu ani dodatkowych aplikacji. Wystarczy zestaw kredek i trochę czasu.

Do wspólnego kolorowania z rodzicem

Wiele możliwości pojawia się wtedy, gdy dorosły siada obok dziecka i wspólnie z nim ogląda ilustracje. Rozmowa nie musi od razu dotyczyć niepełnosprawności. Można zacząć od kolorów, zabawek, zwierząt i tego, co dzieje się na obrazku.

Jeżeli dziecko samo zwróci uwagę na wózek, aparat słuchowy czy protezę, można spokojnie odpowiedzieć i pozwolić rozmowie rozwijać się naturalnie. Dzięki temu wiedza pojawia się przy okazji wspólnej aktywności, a nie w formie poważnej lekcji.

Do przedszkola, szkoły i świetlicy

„Każde dziecko ma swoje miejsce” może być wykorzystywana podczas zajęć plastycznych, integracyjnych i wychowawczych. Nauczyciel może wybrać jedną ilustrację i poprosić dzieci, aby najpierw opowiedziały, co na niej widzą, a następnie zastanowiły się, co łączy przedstawionych bohaterów.

Kolorowanka może towarzyszyć rozmowom o przyjaźni, pomaganiu, zapraszaniu innych do zabawy i różnorodności w grupie. W przypadku starszych dzieci można rozszerzyć temat o dostępność przestrzeni, podjazdy, przeszkody architektoniczne czy sposoby organizowania aktywności tak, aby więcej osób mogło w nich uczestniczyć.

Dla dzieci, które nie miały kontaktu z niepełnosprawnością

Nie każde dziecko ma w rodzinie, przedszkolu czy sąsiedztwie osobę korzystającą z wózka, protezy albo innego rodzaju wsparcia. Pierwsze spotkanie może więc wywołać duże zainteresowanie i wiele pytań.

Książka pozwala wcześniej pokazać, że ludzie funkcjonują w różny sposób. Kiedy dziecko później spotka osobę z niepełnosprawnością, jej obecność nie musi być całkowicie nowym i zaskakującym doświadczeniem. Ilustracje mogą zmniejszać poczucie obcości i wspierać bardziej naturalne reakcje.

Dla dzieci z własnym doświadczeniem niepełnosprawności

Równie ważne jest to, że dzieci z niepełnosprawnościami mogą zobaczyć w książce bohaterów korzystających z podobnych urządzeń lub sposobów komunikacji. W wielu publikacjach dziecięcych wszystkie postacie wyglądają podobnie i funkcjonują w podobny sposób, dlatego obecność różnorodnych bohaterów ma znaczenie.

Tutaj dzieci korzystające z wózka, protezy, aparatu słuchowego czy białej laski nie pojawiają się wyłącznie w kontekście leczenia lub rehabilitacji. Bawią się, odkrywają świat i spędzają czas z innymi, dzięki czemu mogą stać się dla małego czytelnika po prostu kolejnymi bohaterami ciekawej sceny.

Różnorodność jako część codziennego świata

Świat nie składa się z identycznych ludzi. Różnimy się wyglądem, charakterem, sposobem poruszania, słyszenia, widzenia i komunikowania. Dzieci poznają tę rzeczywistość stopniowo, dlatego warto pokazywać im różnorodność w naturalnym i spokojnym kontekście.

„Każde dziecko ma swoje miejsce” przedstawia różne osoby podczas znajomych sytuacji: zabawy, muzyki, kontaktu z przyrodą, budowania i wspólnego spędzania czasu. Dzięki temu niepełnosprawność nie staje się osobnym, ciężkim tematem, lecz jednym z wielu elementów świata, w którym żyją różni ludzie.

Co znajdziesz w środku?

W kolorowance znajdują się sceny wspólnej zabawy i codziennych aktywności, różnorodni bohaterowie oraz widoczne pomoce i urządzenia, takie jak wózki, protezy, kule, balkoniki, aparaty słuchowe i białe laski. Pojawiają się także różne sposoby komunikowania się oraz sytuacje związane z budowaniem, muzyką, roślinami, zabawkami i wspólnym odkrywaniem otoczenia.

Ilustracje są czarno-białe, mają wyraźne kontury i większe pola ułatwiające kolorowanie, ale zawierają również dodatkowe szczegóły dla dzieci, które lubią bardziej rozbudowane obrazki. Wszystko zostało przygotowane w dużym formacie, który zapewnia wygodną przestrzeń do twórczej pracy.

Dla kogo jest ta kolorowanka?

„Każde dziecko ma swoje miejsce” może być dobrym wyborem dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, rodziców chcących rozmawiać o różnorodności, nauczycieli, wychowawców, pedagogów i terapeutów pracujących z dziećmi. Może sprawdzić się w domu, przedszkolu, szkole, świetlicy oraz podczas zajęć integracyjnych.

To propozycja zarówno dla dzieci, które na co dzień nie mają kontaktu z niepełnosprawnością, jak i dla tych, które same korzystają z różnego rodzaju wsparcia. Może być także wartościowym prezentem dla dziecka lub dodatkiem do zestawu kredek, jeśli zależy nam na połączeniu kreatywnej zabawy z możliwością prowadzenia spokojnych i ważnych rozmów.

Każde dziecko ma swoje miejsce

Ta kolorowanka nie jest podręcznikiem medycznym ani zbiorem trudnych definicji. Nie wymaga zapamiętywania nazw chorób i nie próbuje tłumaczyć świata za pomocą skomplikowanych pojęć. Zamiast tego pokazuje dzieci podczas wspólnej zabawy i pozwala małemu czytelnikowi samodzielnie obserwować ich relacje.

Może być po prostu książką do kolorowania, przy której dziecko spędzi spokojne popołudnie. Może też stać się początkiem rozmowy o tym, dlaczego ludzie są różni, jak pomagać bez narzucania się, jak zapraszać innych do zabawy i dlaczego każdy zasługuje na szacunek oraz możliwość uczestniczenia we wspólnych aktywnościach.

Najważniejsze przesłanie pozostaje bardzo proste: każde dziecko ma własne zainteresowania, własne potrzeby i własny sposób poznawania świata, ale każde powinno mieć również możliwość bycia częścią grupy, zabawy i relacji z innymi. Właśnie dlatego każde dziecko ma swoje miejsce.